Güncelleme Tarihi:

Yoksulluk Nafakası ve Şartları Nelerdir

Nafaka Nedir?

Nafaka, boşanma sürecinde veya boşandıktan sonra taraflardan birinin maddi anlamda sıkıntıya düştüğü ve yoksulluğa sebep olacak durumlarda karşı taraftan kendi veya velayeti altındaki çocukları adına talep edebileceği paradır. Nafakaya karar verecek olan hakim, kural olarak ödemenin aydan aya yapılacağına hükmeder ancak bazı durumlarda nafakanın toplu halde ödenmesine karar verebilir.

Nafaka ödemekle sorumlu olan taraf için nafaka yükümlülüğü şahıs varlığını ilgilendiren bir borçtur. Bu nedenle ölüm ile son bulur ve mirasçılara devredilmez.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda üç çeşit nafaka ele alınmıştır. Bunlar; tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak (katılma) nafakasıdır.

Tedbir nafakası, boşanma davası devam ederken, yoksulluğa düşen tarafın mahkemeye başvurarak talep edebileceği nafakadır. Tedbir nafakası ancak boşanma davası son bulana dek ödenmeye devam eder. Boşanma kararını kesinleştiğinde tedbir nafakası da son bulacaktır. Mahkemeye başvuran tarafın talebinin kabul edilmesi için yoksulluğa düşmüş olması gerekir denirken anlaşılması gereken, evlilik birliği içerisindeki yaşam standartlarının düşmesi olmalıdır. Örneğin çalışmayan bir kadının dava süresince geçimini sağlamak amacıyla tedbir nafakası talep etmesi hakim tarafından haklı bir sebep olarak değerlendirilebilir.

İştirak nafakası ise çocuğun velayeti kendisine verilmeyen tarafın, çocuğun eğitim ve sağlık gibi önemli giderlerinin karşılanması için karşı tarafa ödediği nafaka türüdür. İştirak nafakası boşanma kararı kesinleştikten sonra ödenmeye başlar. Nafaka ödenmesine hakim karar verir. İştirak nafakası kural olarak çocuk reşit olana kadar ödenmeye devam eder ancak reşit olduktan sonra da eğitim masrafları adına nafaka ödemesinin devam etmesine karar verilebilir. Tarafların maddi durumlarındaki değişikliklere göre hakim, ödenecek miktarı yıllar içerisinde değiştirebilir.

Bir diğer nafaka türü yoksulluk nafakasıdır. Aşağıda daha detaylı bir şekilde ele alacağız.

Yoksulluk Nafakası Nedir?

4721 sayılı kanunun 175. maddesinde yoksulluk nafakası düzenlenmiştir. Madde hükmüne göre, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan tarafın, kusuru daha ağır olmamak kaydıyla, geçimini sağlamak için karşı tarafın maddi durumu oranında ve süresiz olarak talep edebileceği nafakadır. Ayrıca nafaka yükümlüsünün kusurlu olup olmadığına bakılmaz. Yoksulluk nafakası da iştirak nafakasında olduğu gibi boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren ödenecektir.

Yoksulluk nafakası, boşanma davası içerisinde talep edilebileceği gibi boşanma kararından sonra da şartların sağlandığı takdirde talep edilebilir. Yoksulluk nafakasına hakim re’sen karar veremez, yoksulluğa düşecek tarafın talebine göre karar vermelidir.

Yoksulluk Nafakası Şartları Nelerdir?

  • Yoksulluğa düşen tarafın talebi
  • Talepte bulunan kişinin karşı tarafa oranla daha ağır kusurlu olmaması
  • Talepte bulunanın yoksulluğa düşmesi ile boşanma arasında nedensellik bağının bulunuyor olması
  • Ödenecek olan nafakanın, nafaka ödemekle yükümlü olan tarafın mali durumuna göre belirlenecek olması
  • Nafaka yükümlüsünün kusurluluğunun aranmaması
  • Nafakanın belirli bir süreye bağlı olmadan talep edilebilmesi

Nafaka talebinde bulunma ve nafaka miktarının belirlenmesi konusunda bilgi almak ve en etkili başvuruyu yapabilmek adına Mıhcı Hukuk ve Danışmanlık ofisimizden gerekli desteği temin edebilirsiniz.

Yoksulluk Nafakasını Kimler Alabilir

Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşenler, boşanma davası devam ederken veya boşanma kararından sonra bir yıllık zamanaşımı süresine uymak şartıyla yoksulluk nafakası alabilirler.

Yoksulluk Nafakasını Kimler Alamaz?

  • Resmi olarak evli sayılmasa da bir başkasıyla evli hayatı yaşayan kişiler
  • Boşandığı eşle aynı mali duruma sahip olan kişiler
  • Kumar ve bahis oyunlarına düşkünlüğü olan kişiler
  • Bir mesleği veya maddi kazanç sağlayabileceği yeteneği olmasına rağmen bunu bile isteye yapmaktan kaçınan kimseler
  • Memur olan kişiler
  • Boşanmadan sonra yeni bir evlilik yapmış olan kişiler
  • Söz konusu taraflar tekrar evlenmişlerse
  • Nafaka yükümlüsünün ölümü halinde nafaka alacaklısı yoksulluk nafakası almaya devam edemez.
  • Haysiyetsiz hayat süren kişiler

Kusurlu Taraf Nafaka Alabilir mi?

Yoksulluk nafakası talebinin olumlu sonuçlanabilmesi için, talepte bulunan kişinin kusurunun nafaka yükümlüsüne oranla daha az olması gerekmektedir. Her iki taraf da aynı derecede kusurlu ise yoksulluk nafakasına hükmedilemeyeceği kabul edilir. Eğer her iki taraf da kusursuz ise yoksulluğa düşen tarafın menfaatine karar verilecektir.

Ancak iştirak nafakası mevzubahis olduğunda nafaka alacaklısının kusuruna bakılmaksızın nafaka verilmesine karar verilebilir. Ancak çocuğun velayetinin nafaka alacaklısına verilmiş olması aranır.

Aldatan Eş Nafaka Alabilir mi?

Aldatan eş kural olarak kusurlu sayılacağından yoksulluk nafakası alabilmesi mümkün değildir. Yoksulluk nafakasına karar verildikten sonra dahi nafaka alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesi mahkeme kararıyla nafaka ödemesinin son bulmasına neden olabiliyorken aldatmanın evleviyetle nafaka kararı verilmesine engel olacağını düşünmek makul olacaktır.

İştirak nafakası gündeme geldiğinde  çocuğun velayeti; yaşına, bulunduğu ortama bağlı olarak aldatan eşe verilebilir. Bu durumda ayrıca aldatan kişinin kusurunu değerlendirmeye gerek olmadan nafakaya hükmedilmesi mümkün olacaktır.

Karşı tarafın kusurluluğunun gerekçelendirilmesi konusunda profesyonel yardım almak için Mıhcı Hukuk ve Danışmanlık ofisimize başvurabilirsiniz.

Çalışma Nafaka Almaya Engel Midir?

Hakim, yoksulluk nafakasının irat şeklinde ödenmesine karar vermişse ve daha sonradan nafaka alacaklısının yoksulluk durumu ortadan kalkmışsa mahkeme kararıyla ödemeye son verilir. Nafaka alacaklısının çalışmaya başlaması yoksulluğu ortadan kaldırıyor ise yani artık olağan yaşam standartlarına erişebilecek durumda ise nafaka yükümlüsünün talebi ile ve hakimin kararıyla nafaka ödemesine son verilecektir. Aynı şekilde nafaka yükümlüsü, kendi mali durumunun kötüye gitmesini ve karşı tarafın çalışmaya başlamasını ileri sürerek nafaka miktarında indirim talep edebilecektir. Bu durumda açılacak olan dava “nafakanın uyarlanması” davası olacaktır. Son olarak Hukuk Genel Kurulunun yerleşik kararlarında, nafaka alacaklısının asgari ücretle çalışmaya başlamasının yoksulluk kriterini ortadan kaldırmayacağı, nafakanın miktarında indirime gidilmesinin daha yerinde olacağı belirtilmektedir.

Yoksulluk Nafaka Süresi Nasıl Hesaplanır?

Yoksulluk nafakası Medeni Kanunun 175. maddesinde de belirtildiği gibi süresiz olarak verilir bu nedenle kendiliğinden sona ermesi söz konusu değildir. Nafaka süresinin sona ermesi yukarıda da bahsettiğimiz hallerde ve Medeni Kanunun 176. maddesinde de sayılan durumlarda nafaka yükümlüsünün dava açması ile sona erebilir.

Son olarak eklemek gerekir ki yakın tarihli Bakanlık taslağında, 5721 sayılı kanunun “175. maddesindeki “süresiz” ibaresinin kaldırılacağı ve süre konusunda kısıtlamalara gidileceği yer almaktadır. Yapılan çalışmalarda, çocuksuz boşanmalarda yoksulluk tazminatının süresinin 1 yıl, çocuklu boşanmalarda 3 yıldan en fazla 5 yıla kadar yoksulluk tazminatına hükmedileceği tartışılmaktadır. Yeni yapılacak düzenleme ile yoksulluk nafakası ödemenin süresinde kusurluluk oranının önemi artacak.

Yoksulluk Nafakası Ödenmezse Ne Olur?

Yoksulluk nafakasının ödenmediği varsayımında nafaka alacaklısı, cebri icra yoluna başvurarak hakkını arayabilir. Bu şekilde nafaka yükümlüsüne ait olan menkul veya gayrimenkul varlıklar icra yoluyla satılabilir ve ele geçen para ile alacak karşılanabilir. Kanun koyucu icra hükümlerine göre nafaka alacaklısını ilk sıraya yerleştirmiştir ve bu sayede nafaka alacaklısı alacağına ilk olarak ulaşacaktır. Nafaka yükümlüsünün varsa maaşına el konulabilir, üçüncü kişilerdeki alacağından nafaka borcu tahsil edilebilir.

Nafaka yükümlüsü borcunu ifa etmediği takdirde üç aya kadar tazyik hapsine çarptırılabilir. Hapis süresi içerisinde borcunu ödediği takdirde hapsine son verilir. Üç aylık tazyik hapsinin sonunda nafaka yükümlüsünün borcu sona ermiş sayılmaz.  

Geçmişe Dönük Nafaka Alacağımı Nasıl Tahsil Edebilirim?

Nafaka alacaklısı, ödenmeyen alacağı hakkında şikayette bulunup icra takibi başlatmalıdır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta ödenmeyen aylık nafaka hakkındaki şikayetin üç ay içinde yapılması gerektiğidir. Eğer üç ay geçmiş ve alacak birikmişse artık adi borç hükümlerine göre hareket edilecektir. Nafaka yükümlüsünün icra yoluyla el konulacak bir mal varlığı yok ise hakkında tazyik hapsine hükmedilebilecektir.

Nafaka Davaları İçin Görevli ve Yetkili Mahkeme

Kural, boşanma davaları için görevli mahkemelerin Aile Mahkemeleri olduğudur. Nafaka talebini de boşanma davası içerisinde sunabileceğimizden görevli ve yetkili mahkeme boşanma davasının görüldüğü yer mahkemesi olacaktır. Eğer boşanma kararından sonra nafaka talebinde bulunulacaksa 4721 sayılı kanunun 177. maddesine bakmamız doğru olacaktır. Madde metnine göre yetkili mahkeme, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir.

Nafaka İçin Zaman Aşımı Süresi

Boşanma nedeniyle açılacak olan davalarda zamanaşımı süresi, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıldır. Aynı sebeple nafaka talebinde bulunmak için de bu bir yıllık zamanaşımı süresine riayet etmek gerekecektir.

Avukat Danışma

Yazıyı Paylaş
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Yorum Yap

*

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

© 2018 MIHCI HUKUK BÜROSU | İSTANBUL

Gizlilik Politikası

logo-footer

SOSYAL MEDYADA BİZ: