Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanıma ve Tenfizi Davası
                 Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanıma ve Tenfizi Davası

Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanıma ve Tenfizi

Devletler hukuku genel prensibi uyarınca verilen bir mahkeme kararı kural olarak kararı veren mahkemenin bulunduğu ülkede uygulanma imkanına sahip olur. Ancak bu genel prensibe milletlerarası özel hukuk ilişkilerinin gelişmesiyle önemli istisnalar getirilmiştir. Günümüzde yurtdışında verilen bir mahkeme kararı, kanunda öngörülen şartları sağlamak koşuluyla tanıma ve tenfiz davası ile Türk hukuk düzeninde de etki doğurabilecek, icra edilebilecektir. Örneğin Almanya mahkemelerinin vermiş olduğu bir boşanma kararı tanıma davasıyla Türkiye’de de etki doğurabilecektir.

Mahkeme kararları genel olarak kesin hüküm ve icrai olmak üzere iki tür sonuç doğurmaktadır. Tanıma davasıyla yurtdışında verilen ve hukuki olarak kesin hüküm oluşturan bir mahkeme kararının Türkiye’de sonuç doğurması sağlanır. Örneğin yurtdışında alınan boşanma, evlenmenin butlanı, nesebin reddi gibi mahkeme kararlarının Türkiye’de hüküm doğurması için tanıma davası açılması gerekir. Tenfiz davasıyla ise yurtdışında verilen ve hukuki olarak icrai hüküm oluşturan bir mahkeme kararının Türkiye’de icra edilmesi sağlanır. Örneğin bir şeyin yapılması, verilmesi ya da yapılmamasına ilişkin kararların icra edilmesi için tenfiz davasının açılması gerekir.

Yabancı bir devlet mahkemesi tarafından verilen bir mahkeme kararının tanıma veya tenfiz davasına konu olması için kanunda öngörülen şartların gerçekleşmiş olması gerekir. Bununla birlikte Türkiye’nin imzalamış olduğu ikili veya çok taraflı milletlerarası anlaşmalar çerçevesinde uluslararası ticaret, nafaka yükümlülüğü, velayet, evlilik, çocukların korunması gibi konularda özel tanıma veya tenfiz şartları söz konusudur.

Tanıma ve Tenfiz Davasının Ön Koşulları

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun (MÖHUK) 50. maddesine göre tanıma veya tenfiz davasının açılabilmesi için;

  • Yabancı bir devlet mahkemesi tarafından verilmiş bir ilamın bulunması
  • Yabancı mahkeme kararının hukuk davalarına ilişkin olması
  • Kararın hukuki anlamda kesinleşmiş olması

ön koşullarının varlığı gerekir.

Tanıma ve Tenfiz Davasının Esas Koşulları

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 54. maddesine göre yabancı bir devlet mahkemesinin vermiş olduğu kararın Türk hukuk düzeninde tanıma veya tenfizi için;

  • Kararın verildiği ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık olması
  • Kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmiş olmaması
  • Yabancı mahkemenin kendini hukuki anlamda aşırı yetki teşkil edecek surette yetkili görmemesi
  • Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması
  • Kararın davalının savunma hakkına riayet edilerek verilmiş olması
  • Tanıma veya tenfize engel diğer nedenlerin olmaması  şartlarının varlığı gerekir.

Tanıma veya Tenfiz Engelleri

Tanıma veya tenfiz davasının esas koşullarından biri de tanıma veya tenfize ilişkin kanuni engellerin bulunmamasıdır. MÖHUK m.55 hükmüne göre;

  • Yabancı mahkeme kararının kısmen veya tamamen yerine getirilmiş olması
  • Yabancı kararın yerine getirilmesine engel bir sebebin ortaya çıkmış olması

durumlarının varlığı tanıma veya tenfiz davası yoluyla yabancı bir mahkeme kararının Türkiye’de etki doğurmasına engel teşkil eder.

Tanıma ve Tenfiz Davasında Uygulanacak Usul

MÖHUK uyarınca tanıma ve tenfiz davalarında görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir. Ancak aile hukukuna ilişkin tanıma ve tenfiz davaları ilgili kanun ve YARGITAY içtihatları uyarınca aile mahkemelerinde görülür. Davanın görülmesinde basit yargılama usulü uygulanır. Dolayısıyla kanunda öngörülen şartların ve dava dilekçesinde bulunması gereken unsurların varlığı halinde kısa sürede tanıma veya tenfiz kararı alınabilecektir. Yabancı mahkeme kararının tanınması veya tenfizinde hukuki yararı bulunan herkes bu davayı açabilecektir. Hukuki yarar, mirasçılık gibi hukuki anlamda kazanılması muhtemel bir menfaatin varlığı halinde söz konusu olur.

Tanıma tenfiz davaları yüksek ihtimalle boşanmanın tanıma ve tenfizi olarak açıldığından bununla ilgili ayrıntılı yazımızı linke tıklayarak okuyabilirsiniz.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Yorum yazın:

*

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır

© 2017 MIHCI HUKUK BÜROSU | İSTANBUL

logo-footer

SOSYAL MEDYADA BİZ: