Bireysel Emeklilik (BES) İptali
                                              Bireysel Emeklilik (BES) İptali

Emeklilik, iş hayatı içerisinde kazanılan paraların bir kısmını biriktirerek yaşlılık ya da çalışılamayan dönemlerden başlanılarak geri kalan hayat süresince biriktirilen paraların kişiye aylık olarak geri ödenmesidir.

Ülkemizde önceden emeklilik uygulaması için tek yetkili SSK, Emekli Sandığı ve Bağkur gibi sosyal güvenlik kurumları iken artık sosyal güvenlik kurumlarına alternatif olmak üzere bireysel emeklilik şirketleri tarafından da emeklilik işlemleri yapılmaktadır. Bireysel emeklilikten cayma hakkı (iptali) konusuna geçmeden önce bazı kavramları bilmek gerekecektir.

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)

Bireysel emeklilik sistemi, devletin sosyal güvenlik sistemlerinin tamamlayıcısı niteliğinde olan uzun vadeli bir yatırım aracı olarak ifade edilebilmektedir. Bunun yanında yasalarla düzenlenmiş, güvenliği ve denetimi devlet tarafından sağlanan, emeklilik zamanı geldiğinde sisteme üye olan kişilere vergi avantajları ile tasarruf yapma gibi imkanlar sunan bir sistemdir.

Hukukumuza göre, medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olan herkes yani 18 yaşını doldurmuş, herhangi bir mahkeme kararı ile kısıtlılığı olmayan ve yaptığı eylemlerin neden ve sonucunu kavrayabilecek olgunlukta olan kişiler bu sisteme katılabilmekte özgürdür. Bu açıdan bakıldığında hukukumuza göre isteğe bağlı bir uygulama olarak görülmektedir. Ayrıca herkes bir kamu sosyal güvenlik kurumuna bağlı olsun ya da olmasın, çalışsın ya da çalışmasın bu sisteme katılabilmektedir. Ancak 01/01/2017’de yürürlüğe girmiş olan kanun ile 45 yaş altında çalışanlar için zorunlu bir uygulama olmaya başlamıştır.

BES’e üye olmak için, hazine ve dış ticaret müsteşarlığının yetkilendirdiği bireysel emeklilik şirketlerine başvuru yapılması gerekmektedir. Zira T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı tarafından emeklilik şirketi kurmaya ve faaliyet göstermeye izin işlemleri gerçekleştirilmekte ve sitesinde de onay verdiği emeklilik şirketleri de mevcuttur. Aksi halde farklı şirketlerle anlaşma yapılması dolandırılmanıza ve mağduriyet yaşamanıza neden olmaktadır. Ancak 01/01/2017’de yürürlüğe girmiş olan kanun ile 45 yaş altında çalışanlar için işveren tarafından gerekli işlemler yürütülecektir.

Şu an için yapılan uygulamada emeklilik şirketleri arasında teklifler değerlendirilerek bir tanesi ile de planlama işlemlerine girişilir ve emeklilik sözleşmesi imzalanmaktadır. Belirlenecek belirli tutarlarda da her ay katkı payı ödemesinde bulunulur. En az 10 yıl katkı payı ödeme şartı ile en erken emekli olma yaşı 56’dır.

Zorunlu Bireysel Emeklilik

Meclis’ten geçen Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı 01/01/2017’de yürürlüğe girmesi ile Bireysel Emeklilik sisteminde yeni bir dönem başlamıştır.

Zorunlu Bireysel Emeklilik BES sisteminin getirdiği yenilikler ise şunlardır;

  1. Yürürlüğe girmesinin ardından 45 yaşını doldurmamış olan her Türk vatandaşı çalışan otomatik bir biçimde yani zorunlu olarak sisteme katılmaktadır. İşverenler ise ilgili kanuna göre çalışanlarını Hazine Müsteşarlığı’nın belirlediği Bireysel Emeklilik şirketlerinden birine kaydettirmek zorunluluğuna sahiptir.
  2. Her ne kadar sistemin amacı psikolojik olarak çıkmamayı özendirmek olsa da sistemde kayıtlı olmak sosyal sigortalar gibi zorunlu bir uygulama değildir. Yani sistemden çıkmak serbesttir. Zira Avrupalılar da bu sisteme automatic registration, optional opt-out sistemi yani otomatik kayıt isteğe bağlı çıkış sistemi de demektedirler.
  3. Bireysel Emeklilik sistemi primi, yani çalışanın katkı payı, SGK primine esas kazancının %3’üne karşılık gelen tutar olacaktır. Ancak kanun, bu oranı iki katına kadar arttırmaya %1’e kadar azaltmaya veya katkı payına maktu limit getirmeye Bakanlar Kurulu’nu yetkili kılarak bazı değişikliklerin olabileceğini de belirtmiştir. Buna göre asgari ücretle çalışan bir kişinin BES’e 50 TL ödemesi gerekecektir. En üst düzeyden ücreti ödenen biri ise 321 TL ödeyecektir. Yani BES primi, asgari ücrete endeksli olarak artacaktır.
  4. Bireysel Emeklilik sistemi primi, özellikle 45 yaş altında çalışanlar için işveren tarafından en geç çalışanın ücretinin ödeme gününü takip eden işgünü içerisinde emeklilik şirketine ödenmesi gerekecektir. Yani sisteme göre işveren özellikle 45 yaş altında çalışanlar için maaşından belirli tutarlarda kesinti yaparak çalışanın adına bireysel emeklilik şirketine ödeme gerçekleştirecektir.
  5. İşveren, özellikle 45 yaş altında çalışanlar için primleri zamanında emeklilik şirketine aktarmaz veya geç aktarma gibi durumlar yaşanırsa, çalışanın birikiminde oluşan parasal kayıptan işveren sorumlu tutulacaktır.
  6. Ayrıca çalışan, otomatik katılıma ilişkin emeklilik sözleşmesinde belirlenen tutardan daha yüksek bir tutarda kesinti yapılmasını işverenden isteme hakkına da sahiptir.
  7. Çalışanın işyerinde değişiklik yapması halinde yeni işyerinde bireysel emeklilik planı varsa, çalışanın birikimi ve sistemde kazandığı emekliliğe esas süre yeni işyerindeki sözleşmesine aktarılacaktır. Yani çalışan iş değiştirse dahi BES birikimi onu takip edecektir.
  8. Çalışanın işyeri değişikliği yapmasının ardından yeni işyerinde bireysel emeklilik planı bulunmaz ise çalışan istemesi durumunda önceki işyerinde düzenlenmiş emeklilik sözleşmesi kapsamında bireysel emeklilik primini ödemeye devam edebilecek, istemez ise emeklilik sözleşmesini sonlandırılabilecektir.
  9. Ayrıca zorunlu BES’te %25 devlet katkısı bulunacaktır. Çalışanın cayma hakkını kullanmaması halinde sisteme girişte bir defaya mahsus, bin tl ilave devlet katkısı sağlanacaktır. Bununla birlikte Bakanlar Kurulu, bu tutarı yarısına kadar arttırmaya ve azaltmaya da sahiptir. Yani devlet katkısının artma ihtimali de mevcuttur.
  10. İşveren, ilgili kanunda belirtilen sorumluluklarına uymaması halinde ise her ihlal için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 100 TL idari para cezasına çarptırılabilecektir.

Bireysel Emeklilik İptali (Fesih Hakkı)

Bireysel emeklilik sisteminde yukarıda belirtilen değişikliklerin yanında çalışana bireysel emeklilikten cayma hakkı da getirilmiştir. Bireysel emeklilikten cayma hakkı, BES’e yeni dahil olan çalışanların hiçbir gerekçeye bağlı olmadan ve giriş aidatı vb. hiçbir kesintiye maruz kalmadan emeklilik planına dahil olduğunun kendisine bildirdiği tarihten itibaren altmış gün içerisinde sistemden ayrılmalarını sağlayan yasal bir haktır.

Bireysel emeklilikten fesih hakkı talebi, BES şirketine çağrı merkezi, faks, posta ve benzeri yolla bildirilebilmektedir. Bildirimin şirkete ulaşmasının ardından ise emeklilik şirketi tarafından, verilen ödeme talimatları iptal ettirilmekte ve varsa yapılan tüm ödemeler fon toplam gider kesintisi hariç on iş günü içerisinde çalışana iade edilmekte yani geri ödenmektedir.

Çalışanın bireysel emeklilikten fesih hakkını kullandığında bireysel emeklilik şirketleri kimi zaman çalışanın primlerinden bu işlem için kesinti de yapabilmektedir. Ancak çalışan tarafından doldurulan bireysel emeklilik formunda cayma işlemleri için kesinti yapılacağına dair bir bilgi belirtilmemiş ise emeklilik şirketleri çalışan tarafından bireysel emeklilikten cayma hakkı kullanıldığında herhangi bir kesinti yapmamaları da gerekmektedir.

Çalışanın bireysel emeklilikten fesih hakkını kullanmak için fesih bildirimi yapması ile emeklilik şirketleri tarafından çalışana on iş günü içerisinde geri yapılacak ödemeler ise şunlardır;

  • Ödenilen primler ve katkı payları,
  • Ödenilen giriş aidatı,
  • Ödenilen diğer paylardır.

Ayrıca çalışanın bireysel emeklilikten cayma hakkını kullanmaması halinde devlet tarafından bin tl ödeme yapılması ile birlikte çalışanın cayma hakkını kullanması halinde ise söz konusu bin tl devlet tarafından geri alınmaktadır.

Bununla birlikte iki ay içerisinde fesih işlemlerini gerçekleştirmemeniz ama belirli bir süre prim ödemek istenilmemesi halinde ise sisteme belirlenecek hallerde katkı payı ya da prim ödemesine ara verilmesini isteme hakkına da sahipsiniz. Ayrıca BES’in iptali yani sistemden ayrılmak da her aşamada mümkündür. Bu durumda çalışana ödenecek miktar, BES sistemi içerisinde bulunduğu yıl ile orantılı olmaktadır.

Yazıyı Paylaş
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Yorum yazın:

*

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır

© 2017 MIHCI HUKUK BÜROSU | İSTANBUL

logo-footer

SOSYAL MEDYADA BİZ: